18:00 1403/04/28

واکنش کیفری به قتل عمد

صافی‌نیوز/ هر کس قصد ارتکاب جرمی کرده و شروع به اجرای آن کند و اقداماتی را که ارتباط مستقیم با وقوع جرم دارد، را نیز انجام دهد اما به واسطه عامل خارج از اراده او قصدش معلق بماند، اقدام او شروع به جرم محسوب می ‌شود
نزاع و درگیری

محمد مهدی ترحمی – قتل در کلیه جوامع و هر دین و آئین، امری نکوهیده و ناپسند محسوب می‌شود و از جمله جرایم خشن بوده که دارای شدیدترین و سنگین ترین مجازات ها می‌باشد چه انکه در هر کشوری برقراری و اعمال نظم ، عدالت اجتماعی و آرامش عمومی در سطح جامعه ضرورت دارد که در همین راستا وضع قانون صورت گرفته تا یکی از بزرگ ترین جرایم علیه بشر، دارای مجازات باشد.

شایان ذکر است، در مواقعی اقدام مجرم منتهی به وقوع قتل نمی‌شود که در این حالت ممکن است تحت عنوان مجرمانه شروع به جرم قتل، تحت تعقیب قرار گیرد، در شروع به جرم، مجرم شروع به انجام عملیات وقوع جرم نموده ولیکن پیش از وصول به هدف، بنابر هر عاملی غیر از اراده خود، جرم به سرانجام نمی رسد.

به موجب ماده ۱۲۲ قانون مجازات اسلامی، هر کس قصد ارتکاب جرمی کرده و شروع به اجرای آن کند و اقداماتی را که ارتباط مستقیم با وقوع جرم دارد، را نیز انجام دهد اما به واسطه عامل خارج از اراده او قصدش معلق بماند، اقدام او شروع به جرم محسوب می ‌شود و چنانچه در قانون، مجازات دیگری برای آن جرم مقرر شده باشد، به آن مجازات محکوم می‌ شود و در غیر این صورت به مجازات‌های مقرر محکوم خواهد شد.

در تعریف کوتاه قتل عمدی به معنای سلب عمدی حیات با سونیت است به عبارتی قتل عمد به معنی گرفتن جان از شخصی دیگر به صورت عمدی و با سوءنیت و بدون مجوز قانونی میباشد. ارتکاب قتل عمدی به روش های متفاوتی ممکن است واقع شود که ماده ۲۹۰ قانون مجازات اسلامی به آن پرداخته است.

بنابر ماده ۲۹۰ قانون مرقوم، جنایت عمدی به شیوه های ذیل است:

هرگاه مرتکب با انجام کاری قصد ایراد جنایت بر فرد یا افرادی معین یا فرد یا افرادی غیرمعین از یک جمع را داشته باشد و در عمل نیز جنایت مقصود یا نظیر آن واقع شود، خواه کار ارتکابی نوعاً موجب وقوع آن جنایت یا نظیر آن بشود، خواه نشود.

همچنین هرگاه مرتکب، عمداً کاری انجام دهد که نوعاً موجب جنایت واقع شده یا نظیر آن، می گردد، هرچند قصد ارتکاب آن جنایت و نظیر آن را نداشته باشد ولی آگاه و متوجه بوده که آن کار نوعاً موجب آن جنایت یا نظیر آن می شود.

و یا اینکه هرگاه مرتکب قصد ارتکاب جنایت واقع شده یا نظیر آن را نداشته و کاری را هم که انجام داده است، نسبت به افراد متعارف نوعاً موجب جنایت واقع شده یا نظیر آن، نمی شود لکن درخصوص مجنیٌ علیه، به علت بیماری، ضعف، پیری یا هر وضعیت دیگر و یا به علت وضعیت خاص مکانی یا زمانی نوعاً موجب آن جنایت یا نظیر آن می شود مشروط بر آنکه مرتکب به وضعیت نامتعارف مجنیٌ علیه یا وضعیت خاص مکانی یا زمانی آگاه و متوجه باشد.

شرایط بعدی اینکه هرگاه مرتکب قصد ایراد جنایت واقع شده یا نظیر آن را داشته باشد، بدون آنکه فرد یا جمع معینی مقصود وی باشد، و در عمل نیز جنایت مقصود یا نظیر آن، واقع شود، مانند اینکه در اماکن عمومی بمب گذاری کند.

تبصره یک ماده فوق‌الذکر بیان داشته: عدم آگاهی و توجه مرتکب باید اثبات گردد و در صورت عدم اثبات، جنایت عمدی است مگر جنایت واقع شده فقط به علت حساسیت زیاد موضع آسیب، واقع شده باشد و حساسیت زیاد موضع آسیب نیز غالباً شناخته شده نباشد که در این صورت آگاهی و توجه مرتکب باید اثبات شود و در صورت عدم اثبات، جنایت عمدی ثابت نمی شود. و تبصره دو ماده مرقوم نیز بیان داشته: باید آگاهی و توجه مرتکب به اینکه کار نوعاً نسبت به مجنیٌ علیه، موجب جنایت واقع شده یا نظیر آن می شود ثابت گردد و درصورت عدم اثبات، جنایت عمدی ثابت نمی شود.

به موجب مادتین ۸۸ الی ۹۱ قانون مجازات اسلامی قتل توسط نوجوانان غیر بالغ زیر ۱۸ سال و افراد بالغ زیر ۱۸ سال تفاوت هایی دارد. در واقع نوجوانان غیر بالغ زیر ۱۸ سال حسب سن ایشان به مجازات و اقدامات تامینی و تربیتی اطفال و نوجوانان محکوم میگردند.

از مجازات و اقدامات تامینی و تربیتی اطفال و نوجوانان میتوان به تسلیم به والدین، تسلیم به هر کسی که دادگاه صلاح بداند، نصیحت به وسیله قاضی، اخطار و تذکر و اخذ تعهد، نگهداری در کانون اصلاح و تریبت، انجام خدمات عمومی رایگان، پرداخت جزای نقدی و اقامت در منزل اشاره نمود.

در حالی که چنانچه افراد بالغ زیر هجده سال مرتکب جرائم موجب حد یا قصاص نظیر قتل گردند شرایط متفاوت است. در این خصوص چنانچه افراد بالغ زیر هجده سال ماهیت جرم ارتکابی را درک نکنند و یا در رشد و کمال عقل ایشان شک و شبهه وجود داشته باشد قاضی اختیار دارد بسته به سن آن ها حکم به مجازات و اقدامات تامینی و تربیتی مذکور صادر نماید، لذا درصورتی که شرایط موصوف برای قاضی محرز نشود، نوجوان بالغ زیر هجده سال قصاص خواهد شد.

همچنین وفق تبصره ماده ۹۱ قانون مذکور، جهت تشخیص رشد و کمال عقل نوجوان قاتل، دادگاه این اختیار را دارد که نظر پزشکی قانونی را استعلام نموده و یا از هر طریق دیگری که مناسب بداند اقدام نماید.

انتهای پیام/

محمدمهدی ترحمی
محمدمهدی ترحمی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لیست تغییرات و بروز رسانی ها
1403
31 اردیبهشت
نسخه 1.2
  1. بهبود صفحه نمایش خبر
  2. اضافه شدن خبرهای مرتبط
  3. اضافه شدن خبرهای پیشنهادی
23 اردیبهشت
نسخه 1.1
  1. اضافه شدن پخش شبکه های تلویزیونی و رادیویی
  2. بهبود سرعت سایت
  3. بهبود پنل خبرنگاران
22 اردیبهشت
نسخه 1
  1. طراحی و پیاده سازی صفحات سایت شامل: صفحه اصلی، صفحه مشاهده خبر، صفحه آرشیو مطالب، صفحه آرشیو هشتک ها، صفحه اخبار تصویری، صفحه آرشیو اخبار تصویری
  2. طراحی و پیاده سازی هدر و فوتر سایت
  3. راه اندازی بخش امنیت سایت