مسعود امین ناجی – موقعی که یک نفر از خانواده ما کرونا میگرفت اما جرات نداشتیم حتی نزدیک تخت او شویم، این پرستاران بودند که با جان و دل بالای سر بیمار حاضر میشدند.
با وجود اینکه طبق استانداردهای سازمان جهانی بهداشت باید به ازای هر ۱۰۰۰ نفر جمعیت حداقل سه پرستار وجود داشته باشد اما شاخص نسبت پرستار به جمعیت در کشور ما چیزی حدود۱.۷ است که این میزان نصف میانگین و استاندارد جهانی است.
از طرف دیگر مسئولان وزارت بهداشت و سایر متولیان حوزه سلامت بارها از کمبود پرستار گلهمند بودند و آن را مطرح کردند اما با این وجود سالانه شاهد مهاجرت شمار زیادی از پرستاران کشور هستیم. موضوعی که انگار به یک اپیدمی تبدیل شدهاست و طی سالهای اخیر شیب رو به بالای آن بر کسی پوشیده نیست. معضلی که برای نظام سلامت کشور تهدیدکننده است و در کنار سایر مشکلات مربوط به سلامت و درمان، این بحران هم به جمع دیگر مسائل اضافه شده است. بر این اساس سالانه شاید چند هزار نیروی انسانی متخصص ما به آسانی وارد بازار کار سایر کشورها میشوند و این چالش زنگ خطری جدی برای نظام سلامت کشور است.
افزایش تختهای بیمارستان برای ارائه خدمات بهتر به مردم و بیماران، یکی از وظایف وزارت بهداشت به عنوان متولی نظام سلامت کشور است و باید سرانه تخت بیمارستانی در کشور به ۲.۵ برسد در حالی که این آمار در کشورهای همجوار سه و در کشورهای اروپایی حدود پنج است و طی بررسیهای مختلف، به ازای هر تخت سه نیروی پرستار در کشور نیاز داریم. طبق گفته وزیر بهداشت ۱۶ هزار تخت بیمارستانی در دولت سیزدهم به تجهیزات درمانی کشور اضافه شد و ۷۰۰۰ تخت دیگر نیز در دست تامین بود اما نکته قابل تامل در بحث احداث و افزایش تخت و بیمارستانهای جدید در اقصی نقاط کشور، موضوع تامین نیروی انسانی مورد نیاز بهویژه کادر پرستاری است. پرستارانی که بسیاری از آنها این روزها برای فرار از مشکلات به مهاجرت فکر میکنند. البته بماند که برخی مسئولان آمار دقیقی از مهاجرت پرستاران ارائه نمیکنند و حتی عدهای نیز مهاجرت آنان را یک فرصت و یک مسأله جهانی و نشانه کیفیت و توانمندی پرستاران ایران میدانند.
مهاجرت با اما و اگر
مشکلات معیشتی پرستاران، سختی کار و حقوق پایین، تبعیض بین پرستاران و پزشکان، کیفیت زندگی، بیتوجهی به شایسته سالاری، وجود تبعیضهای اجتماعی، نابرابریهای افراد در برابر قانون و موارد دیگر از جمله علل مهاجرت آنان مطرح شده و این مشکلات بر کسی پوشیده نیست اما آیا آنان با علم به سختی های این شغل، آن را انتخاب نکردهاند؟ البته، دبیرکل خانه پرستار نیز مهمترین دلایل مهاجرت پرستاران را همان وضعیت معیشتی شأن عنوان میکند و در این خصوص به جامجم میگوید: «شغل سخت و پرخطر پرستاران و شیفت های غیرمتعارف در برابر مبالغ دریافتی آنان کافی نیست. همچنین جذابیتهای موجود در کشورهای مقصد هم از دیگر دلایل مهاجرت پرستاران است.» البته اگر شرایط و حداقل حقوق برای پرستاران مهیا شود، شاید با توجه به وابستگی بسیاری از آنان به خانوادههای شأن، تمایل آنان برای رفتن، کم یا حتی صفر شود.
انصاف تعرفه گذاران خدمات پرستاری
با وجود اینکه پرستاران با همکاری جامعه پزشکی بهعنوان افراد حاضر در خط مقدم مبارزه با بیماریهای مختلف، فعالیتهای تأثیرگذاری دارند اما اجرای قانون تعرفه گذاری خدمات پرستاری یکی از مطالبات و دلایل مهاجرت آنان در این سالها بودهاست. قانونی که ۱۵ سال در اغما بوده و خواب بلند آن هنوز به بیداری کامل منجر نشده است و طبق اظهارات دبیرکل خانه پرستار، وضعیت پرستاران نسبت به سایر کارکنان دولت نیز بدتر و قانون تعرفه گذاری در بین آنان بسیار کمتر است.
تعرفه گذاریهایی که اصلا مشخص نیست بر چه اساس و مبنایی صورت گرفته است. «در حالی که میانگین فاصله درآمدی میان پزشکان و پرستاران در تمام دنیا سه برابر است، فاصله درآمدی پزشکان و پرستاران در کشور حدود ۱۰۰ برابر است. پرستاران ما باید شیفت های مختلفی را برای افزایش حقوق خود بپذیرند که در نهایت روی همان افزایش حقوقشان، مالیات درج میشود و همین موضوع منجر به احساس بیعدالتی در آنها میشود. اینجاست که ریشه اصلی مهاجرت آنان در بیعدالتی خلاصه میشود.»
گود استندینگ پرستاران
با یک جستوجوی اینترنتی مقاصد مهاجرتی برای پرستاران را جستوجو کنید. لیستی از کشورهایی که شرایط کاری بهتری برای پرستاران دارند، ردیف میشود. البته پرستاران برای رفتن به این مقاصد باید از سازمان نظام پرستاری گواهی گود استندینگ بگیرند و طبق اعلام سازمان نظام پرستاری ماهانه ۱۰۰ نفر برای گرفتن این گواهی اقدام میکنند. اما آیا همه این افراد از کشور با ویزای کاری خارج میشوند؟ برخی از کشورها نیاز به گواهی گود استندینگ ندارند و بسیاری از پرستاران بدون این گواهی از ایران مهاجرت میکنند، «تقریبا همه کشورهای اروپایی مقصد بسیاری از پرستاران برای مهاجرت است اما در سالهای اخیر مهاجرت آنان به آلمان و دانمارک بیشتر شده است.»
پرستاران فراموش شده
به هرحال دوران سخت و تلخ پاندمی کرونا بر کسی پوشیده نیست و نمیتوان ترس و وحشت آن روزها را فراموش کرد. موقعی که یک نفر از خانواده ما کرونا میگرفت اما جرات نداشتیم حتی نزدیک تخت او شویم، این پرستاران بودند که با جان و دل بالای سر بیمار حاضر میشدند. آنچه در این میان نادیده گرفته شده کمبود نیروی پرستار و فشار کاری مضاعف آنان در طولانی مدت است که به خستگی و بی انگیزگی پرستاران و درنهایت احتمال خطا در خدمات درمانی و درنهایت مهاجرت بیش ازحد آنان به سایر کشورها منجر میشود. حالا باید همچنان صبور بود و به نظاره نشست تا شاید وزارت بهداشت، سازمان نظام پرستاری و سایر نهادهای متولی برای رفع مشکلات پرستاران کاری انجام دهند. شاید با برطرف کردن برخی از کمبودها و مسائل معیشتی، پرستاران دست رد به سینه مهاجرت بزنند.
انتهای پیام/